Puzzle –doświadczanie, zabawa, nauka i rozwój

Puzzle to zabawa. Dzieci bawią się przede wszystkim dla przyjemności i satysfakcji, zazwyczaj pod wpływem uczuć zaciekawienia, chęci doświadczenia, pragnienia zetknięcia się z tym, co działa na ich wyobraźnię i wrażliwość estetyczną. Puzzle to elementy, które wzbudzają zaangażowanie i jednocześnie mobilizują dziecko do wytrwałości, skupienia uwagi oraz planowania własnych działań. Jako doskonały przykład zabawy konstrukcyjnej puzzle kształtują również precyzję ruchów oraz umiejętności projektowania.

Już od 18-tego miesiąca życia możemy rozpocząć zabawę z zastosowaniem prostych układanek o dużych elementach – tak aby zadaniem dziecka było np. wypełnienie pustych miejsc, włożenie kapelusza na głowę misia lub umieszczenie pieska w budzie. Ćwiczymy chwytność palców oraz precyzję ruchów, dopasowując właściwy element do odpowiedniego miejsca. Ponadto dziecko wykorzystuje układanie, by umacniać doświadczanie siebie jako sprawcy zmian, jakie zachodzą w wyniku jego przemyślanej aktywności.

W przybliżeniu od 3-go roku życia możemy wprowadzić puzzle o dużych elementach. Przy zakupie pierwszego opakowania należy zwrócić uwagę na to, by obrazek był wyraźny. Kolory pierwszych układanek powinny być zdecydowane, a przedstawione elementy wyodrębnione wyraźnymi konturami. Oczywiście warto kupić puzzle z ulubionym bajkowym bohaterem, co zwiększy ich atrakcyjność i pomoże zachęcić do zabawy niechętne układankom dziecko. Jeśli tylko nasze dzieci będą sprawnie i często układały puzzle, to w późniejszym okresie szybciej nauczą się również rozróżniać litery i cyfry. Zabawa puzzlami przygotowuje do nauki czytania i pisania, ponieważ wykorzystuje wspólne dla tych czynności procesy organizacji spostrzegania: zdolności dokonywania operacji analizy i syntezy wzrokowej. Układanie puzzli związane jest bezpośrednio z obszarami odpowiedzialnymi za spostrzegawczość, zdolności różnicowania figur, koordynację analizatorów (oczu i rąk). Jest to szczególnie ważne dla dzieci z grupy ryzyka dysleksji lub ujawniających zaburzenia o tym profilu, co przejawia się m.in. w postaci: mylenia podobnych w kroju liter, zapisywania znaków graficznych w lustrzanym odbiciu, problemów z orientacją kierunkową (mylenie stron prawej i lewej), zaburzeń koncentracji uwagi i koordynacji wzrokowo-ruchowej.

Układnie puzzli stwarza dziecku ponadto możliwości samodzielnej lub grupowej zabawy. Warto by rodzice układali puzzle zarówno ze starszymi, jak i młodszymi dziećmi. Wspólna zabawa uczy dzieci współdziałania, dzięki czemu zaczynają one dążyć do wywierania wpływu na zachowanie innych już nie tylko ze względu na własne potrzeby, ale przede wszystkim ze względu na wykonywane zadania i wspólne cele. Możemy obserwować to zjawisko w postaci coraz bardziej zaawansowanych zachowań społecznych, takich jak inicjowanie, protestowanie, ocenianie, zachęcanie, kierowanie. Czas spędzony z dziećmi na wspólnym układaniu puzzli przyniesie wiele korzyści – maluchy będą lepiej przygotowane do odkrywania świata, a nasze starsze dzieci będą rozwijały wyobraźnię, zdolności społeczne i własną kreatywność. W tym czasie mamy nieocenioną szansę ofiarować sobie nawzajem dużo zainteresowania, zaangażowania i radości.

Życzę wszystkim przyjemnego układania!

Barbara Kupiec
Psycholog, doświadczony terapeuta w pracy z dziećmi dyslektycznymi

Bawiąc, uczyć
 
Gry i zabawy zespołowe to dobry sposób spędzania wolnego czasu dla całej rodziny. Dobry, ale też bardzo pożyteczny. Dziecko w czasie zabawy uczy się mimochodem, zdobywa cenne umiejętności praktyczne, dojrzewa emocjonalnie. Bawiąc się, stwarzamy warunki rozwoju wielu funkcji poznawczych na każdym etapie życia dziecka. Zorganizowana zabawa z rodzicami lub rodzeństwem sprzyja zacieśnieniu więzi rodzinnych, uczy organizacji pracy, przestrzegania reguł, cierpliwości. Daje radość wygranej, ale także pokazuje, jak radzić sobie z porażką.
 
Gry Trefla (edukacyjne, strategiczne, quizowe, karciane) i puzzle dostosowane są do poziomu intelektualnego dzieci
w różnym przedziale wiekowym. Dzieci młodsze uczą się rozróżniać kolory, dopasowywać kształty, ćwiczą spostrzegawczość, zapamiętują cyfry, doskonalą sprawności manualne (uchwyt, przesuwanie kartoników, rzucanie kostką), utrwalają nazwy owoców, w takich grach jak: „Owocowy ekspres”, „Kubuś na grzybobraniu”, „Cztery pory roku”, „A kuku! Znajdź mnie”, „Dopasuj przedmioty” oraz w puzzlach, dominach i grach karcianych (np. „Kukuryku kwiku kwiku”, „Leszczynowa zgraja”).

Wiele gier wspomaga rozwój myślenia matematycznego, abstrahowania, usprawnia pamięć, wywołuje pojęcie cyfry, uczy kojarzenia zbiorów i przyporządkowywania im określonej liczby elementów. Dzieci z łatwością dodają do 10 przy pomocy układanek dydaktycznych w grach: „Plus”, „Dodawanie do 10”, „Cyferki”. Gry „Abecadło” i „Alfabet” ułatwiają zapamiętywanie liter, kojarzenie ich z odpowiednim obrazkiem, nazywanie przedmiotu na daną literkę. Uczą polisensorycznie, z udziałem wszystkich analizatorów, co w znacznym stopniu ułatwia naukę czytania i pisania, szczególnie u dzieci z zaburzonym rozwojem analizatora wzrokowego, słuchowego, a także orientacji przestrzennej. Rozwijają również spostrzegawczość, koncentrację uwagi, usprawniają analizę i syntezę wzrokową. Są to umiejętności kształtujące dojrzałość szkolną sześciu- i siedmiolatków. Gry te polecam zwłaszcza rodzicom i wychowawcom dzieci zarówno w wieku przedszkolnym, jak i młodszych klas szkolnych.

Dla dzieci starszych Trefl oferuje gry edukacyjne usprawniające myślenie twórcze, wyobraźnię przestrzenną, koordynację wzrokowo-ruchową, pamięć świeżą i długotrwałą. To gry, w których utrwalamy znajomość tabliczki mnożenia i dzielenia, ćwicząc jednocześnie zasady poprawnej pisowni, a ortografia w połączeniu z ciekawymi zadaniami w formie zagadek, rebusów i rymowanek staje się bardziej przystępna i łatwiejsza do zapamiętania. Gry „Orto tabliczka mnożenia”, „Orto tabliczka dzielenia” i „Orto zagadki” są cennym materiałem dla terapeutów do pracy korekcyjno-kompensacyjnej z dziećmi z ryzyka dysleksji. Ponadto są one rekomendowane przez Polskie Towarzystwo Dysleksji.

Wspaniałej rozrywki intelektualnej dostarczą nam różnorodne gry towarzyskie, quizowe, planszowe, jak na przykład: „Burza mózgów”, „Kalambury”, „Wehikuł czasu” czy „Unia Europejska”. Edukują, rozwijają twórczo, ćwiczą pamięć, uczą logicznego myślenia, a jednocześnie są źródłem wielu przyjemności we wspólnym spędzaniu wolnego czasu.